پیدایش صنعت چاپ در تبریز

در این مبحث، سعی بر آن است تا در رابطه با پیدایش صنعت چاپ در تبریز سخنانی گفته شود. عباس میرزا نایب السلطنه میرزا زین العابدین تبریزی مسئول یادگیری چاپ و تاسیس چاپخانه در تبریز بود و در سال 1233 هجری قمری، اسباب چاپ حروفی را وارد تبریز کرد و با پشتیبانی عباس میرزا نایب السلطنه (حکمران آذربایجان) چاپخانه کوچکی دایر کرد.

عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه چندین نفر را جهت یادگیری صنعت چاپ به اروپا فرستاد. وی بعدها دستور داد تا ماشین چاپ از روسیه وارد ایران شود و در سال ۱۸۱۶، میرزا زین العابدین تبریزی اقدام به استفاده از یکی از ماشین ها کرد. دومین چاپخانه تاسیس شده در ایران چاپ سنگی است که در تبریز دایر گشت. اولین چاپخانه تاسیس شده بعد از ورود چاپ سنگی مورد استفاده قرار نگرفت.

به این دلیل چاپ سنگی جایگزین چاپ سربی شد که برخی افراد چاپ سربی را کفر در نظر می گرفتند چرا که نوشتن حروف فارسی در چاپخانه سربی دشوار و تنوع در آن کم بود و چاپ سنگی چنین مشکلاتی را نداشت. سخت‌گیری‌ برخی افراد کهنه پرست باعث گران شدن مطبوعات شده و انتشار کتاب و نشریه سال ها با مشکلات بسیار همراه بود.

دستگاه های چاپ مورد استفاده در ایران از نوع سربی بوده ولی چنین دستگاه هایی ایراداتی داشته و به همین دلیل با چاپ سنگی جایگزین شد. چاپ‌ سربی بی کیفیت بوده و دارای اشتباهات املایی و مشکلاتی مانند پاک شدن خطوط و کم رنگی بود. این مشکلات در کنار نوشته‌های نستعلیق قرار گرفته و بیشتر به چشم می خورد.

چاپ سنگی علمیه در بین چاپ سنگی معروف تبریز جایگاه ویژه ای داشته و در سال 1290، توسط حاج زین العابدین معروف به حاجی حاج آقا علمیه تأسیس شده و در زمینه چاپ انواع مختلف کتب خدمات ارائه می داد.

تقریبا 90 سال بعد از تأسیس چاپخانه تبریز، زین االعابدین مطبعه چی نوه حاج زین العابدین که چاپخانه سنگی و سربی را در تبریز دایر کرد، هنگام گرفتن شناسنامه نام علمیه را برای خود انتخاب کرده و ماشین چاپ را از اروپا خریده و آن را با کمک کشور مصر وارد بندر استانبول کرده و آن را با کمک چهل گاومیش وارد تبریز کرد. سپس، وی هشت نفر متخصص از آلمان وارد تبریز کرده و اقدام به نصب و آموزش این دستگاه ها کرد. وی این آلمانی ها را در خانه خود ساکن کرد.

به هنگام حمل دستگاه ها توسط گاومیش‌، دستگاه ها از کوچه‌های تنگ و باریک محله منجم تبریز عبرو کرده و باعث فروریزی دیوارهای بسیاری از خانه‌های همسایگان شده و حاجی حاج آقا هزینه بازسازی دیوارهای فرو ریخته را متحمل شد.

با گذشت سال ها از پیشرفت صنعت چاپ، مجتمع چاپ زمرد از تسهیلات مدرن استفاده کرده و اقدام به چاپ محصولات می کند.

دسته ها: دسته ها: دسته بندی نشده

دیدگاه خود را برای ما ارسال نمایید